ቄ

ቄረኔ፤
ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝነበረት ወደብ። ኣብ ቄረኔ ብዙሓት ኣይሁድ ይነብሩ ነበሩ። እቲ መስቀል ክርስቶስ እተሰከመ፡ ስምኦን ብዓል ቄረኔ ከም ዝነበረ ነንብብ (ሉቃ.23፡26)። ኣብ መዓልቲ ጴንጠቆስተ ሰብ ቄረኔ ኣብ የሩሳሌም ከም ዝነበሩን፡ ኣብ ኣንጾክያ ኸኣ ወንጌል ከም ዝሰበኹን ተጻሒፉ ኣሎ (ግብ.2፡10፤ 6፡9፤ 11፡20፤ 13፡1)ዉ

ቄሳር፤
እዚ ስም እዚ ብመጀመርታ፡ ናይ ሓንቲ ዓባይ ስድራ ቤት ሮሜ ስም እዩ ዝነበረ፡ ደሓር ከኣ ስም መዓርግ ኣብ መንግስቲ ሮሜ ኾይኑ ተዘውተረ። እቶም ኣብ መ.ቅ. ተጠቒሶም ዘለው ቄሳራት እዞም ዚስዕቡ እዮም፤

ኣውጉስጦስ (ካብ 27 ቅ.ል.ክ. ክሳዕ 14 ዓ.ም. ሉቃ.2፡1)።
ጢቤርዮስ (ካብ 14 ክሳዕ 37 ዓ.ም. ሉቃ.3፡1)።
ቅላውዴዎስ (ካብ 41 ክሳዕ 54 ዓ.ም. ግብ.11፡28፤ 18፡2)።
ኔሮ (ካብ 54 ክሳዕ 68 ዓ.ም)። ኔሮ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ኣይተጠቕሰን፡ እንተኾነ ግና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብጀካ እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለው ቄሳራት፡ ቄሳር ወይ ከኣ ንጉስ ተባሂሉ ጥራይ ተጠቒሱ ዚርከብ፡ ኔሮ ከም ዝኾነ ግሉጽ እዩ። ﷽ሮሜ﻾ ﷽ገዛኢ﻾ ﷽ንጉስ﻾ ተመልከት።

ቄሳር ቅላውዴዎስ ብቖጽሊ እተሰርሔ ልሊ ደፊኡ ኸሎ (እዚ ስእሊ እዚ ኣብ ዕንቍ ሰርዶንክስ እተቐርጸ እዩ)

ቄኔዝ፤

ኣብ ከነኣን ዚነብር ዝነበረ ነገድ (ዘፍ.15፡19)።
ቄኔዝ ወዲ ኤሊፋዝ በኹሪ ኤሳው (ዘፍ.36፡15)።
እቲ ቐዳማይ ኣቦሓጎ ካሌብ (እያ.14፡6፤ 15፡17)። ገሊኦም ሊቃውንቲ ሰለስቲኦም ሓደ ሰብ ከም ዝኾኑ ይግምቱ እዮም።

ቄኔውያን፤
ኣብ ሃገር ከነኣን ዚነብሩ ዝነበሩ ነገድ ሚድያን፡ ሰብ ቄና። ሓሙኡ ንሙሴ ቄናዊ ነበረ። እስራኤል ናብ ከነኣን ኪኣትው ኸለው፡ ቄኔውያን ምስ ህዝቢ ይሁዳ ከም እተሰማምዑ ንዝክር። ሔቤርን ሬካብን ቄኔውያን ነበሩ (ዘፍ.15፡19። ዘጸ.2፡16። መሳ.1፡16፤ 4፡11። 1ሳሙ.15፡6። 1ዜና.2፡55)።

ቄዳር፤
እዚ ቓል እዚ ሓይሊ ማለት እዩ። 1. ወዲ እስማኤል (ዘፍ.25፡13)።
2. ካብ ቄዳር እተወልደ ኣብ ምድረ-በዳ ዓረብ ዚነብር ዝነበረ ህዝቢ (መዝ.120፡5)። እዚ ህዝቢ እዚ ኣባግዕ እናኣፋረየ ምስ ጢሮስ ይነግድ ነበረ (ኢሳ.60፡7። ህዝ.27፡21)። ሰብ ቄዳር ኣብ ድንኳን ይነብሩ ነበሩ (መሃ.1፡5)፡ ፍሉጣት ስብ መንትግ ምንባሮምውን ይጥቀስ (ኢሳ.21፡16-17)። እንተኾነ ግና ብናቡከድነጻር ተሳዕሩ (ኤር.49፡28-29)።

ቄድሮን፤
ኣብ መንጎ የሩሳሌምን ከረን ዘይትን ዚርከብ ለሰን ርባን። እዚ ቦታ እዚ ለሰ ንጉስ (ዘፍ.14፡17። 2ሳሙ.18፡18) ወይ ከኣ ለሰ ዮሳፋጥ ይብሃል (ዮኤ.3፡2)። እዚ ርባ እዚ ብጊዜ ኽረምቲ ኣብ ባሕሪ ጨው ይኩዖ ኸም ዝነበረ፡ ኣብ ጊዜ ሓጋይ ግና ይነቅጽ ከም ዝነበረ ንዝክር። ሺምዒ ንርባ ቄድሮን ከይሳገር ብሰሎሞን ከም እተኸልከለ ንዝክር (1ነገ.2፡37)። ዳዊት ካብ ኣቤሰሎም ኪሃድም ከሎን (2ሳሙ.15፡23)፡ የሱስ ከኣ ናብ ጌተሰማኔ ኪኸይድ ከሎን፡ ርባ ቄድሮን ከም እተሳገሩ ተጻሒፉ ኣሎ (ዮሃ.18፡1)። ﷽ለሰ ዮሳፋጥ﻾ ተመልከት።

ቄጡራ፤
ድሕሪ ሞት ሳራ፡ ኣብርሃም ዘእተዋ ኻልአይቲ ሰበይቲ። ቄጡራ፡ ኣቦታት ህዝቢ ዓረብ ዝኾኑ ሽዱሽተ ደቂ ዝወለደት ሰበይቲ ከም ዝኾነት ንርኢ (ዘፍ.25፡1-6። 1ዜና.1፡32-33)።

ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት

ቄ